Op 29 maart geef ik in de namiddag de kruidenwandeling Prille lente in Aardenburg (Zeeland) en het parcours ben ik sinds begin februari aan het bepalen. Tot vandaag lagen nog veel mogelijkheden open maar daarnet vielen de puzzelstukjes in elkaar en is het parcours min of meer bepaald. Dat is altijd een tevreden gevoel van opluchting want de rest wijst zichzelf daarna uit.
Hieronder zie je een foto van hoe Aardenburg er op de kaart uitziet. Dit bord staat op de Markt.
Op prospectie gaan ter voorbereiding van een wandeling is altijd misleidend. Omdat je planten ontmoet die een transformatie zullen ondergaan en er helemaal anders zullen uitzien op de datum van de kruidenwandeling. Sommigen zijn vandaag spectaculair maar binnenkort niet meer. En omgekeerd ontluiken andere planten kort voor de wandeling. Planten die zich voorlopig nog verstoppen onder de grond of niet opvallen door hun kale takken. Een stukje voorspelbaar als je weet welke planten wanneer in bloei schieten maar het weer speelt ook een rol. Zo is het elk jaar terug anders. Laat dat nu net één van de mooie, ongrijpbare aspecten van het florarijk zijn.
Gele kornoelje
Zoals de gele kornoelje die ik deze namiddag zag. In de voortuin van een Aardenburgse villa staat een oude boom - momenteel - in vol ornaat te pronken. Haar takken zijn sierlijk grillig en dragen wel duizend schermpjes zongele bloempjes. Op het aangrenzend ruderaal terrein bloeit gele kornoelje als verwilderd struikgewas zodat ik hun bloeiwijzen van dichtbij kon bewonderen. Benieuwd voor hoe lang.
In de natuur is deze struik of boom zeldzaam in Nederland, op een paar plaatsen in Zuid-Limburg na. Als je haar hier ziet is de kans dus heel groot dat het een verwilderd of aangeplant exemplaar betreft. De wilde populatie in Vlaanderen is ook zeldzaam en beperkt tot specifieke kalkrijke gebieden in Limburg.
Gele kornoelje (Cornus mas) is een veelzijdige, eetbare struik waarvan de rode vruchten (kornoeljekersen) in het late zomerseizoen (augustus-september) worden geoogst. De vruchten zijn rijk aan vitamine C en hebben een smaak die varieert van zuur tot zoet-zuur, afhankelijk van de rijpheid. Je kan ze o.a. verwerken in jam of drogen.
Mariadistel
De Mariadistel die ik in een halfnatuurlijke omgeving tegenkwam, is eveneens een verwilderde tuinplant. Je herkent haar onmiddellijk aan de witgeaderde bladeren, zelfs als ze nog klein is. In het wild zal je haar niet vinden. Ze is niet inheems in tegenstelling tot veel andere distels die je talrijk in de polders tegenkomt.
Mariadistel (Silybum marianum) staat bekend voor ondersteuning van de leverfunctie, voornamelijk dankzij de werkzame stof silymarine. Levercellen worden beschermd tegen gifstoffen, het werkt ontstekingsremmend en het ondersteunt de spijsvertering. Mariadistelzaadwordt vaak ingezet bij leveraandoeningen, detox-kuren en ter ondersteuning van de vetstofwisseling.
Kleine veldkers
Ook kleine veldkers kruiste meermaals mijn pad, net als paarse dovenetel, vogelmuur, klein kruiskruid, grote ereprijs, stinkende gouwe, madelief, geel nagelkruid, gewoon speenkruid, fluitenkruid, Robertskruid, hondsdraf, ridderzuring en heel veel bosjes sneeuwklokjes.
Kleine veldkers is een pittige vonk in het vroege voorjaar. Ze groeit waar je haar niet verwacht: tussen tegels, in plantenbakken, aan de rand van de tuin. Kleine veldkers (Cardamine hirsuta) is een bescheiden, eetbaar “onkruid” met een verrassend pittige smaak, ergens tussen tuinkers en radijs. Dat komt door de mosterdglycosiden die bovendien ontstekingsremmende, bloedzuiverende en anti-bacteriële eigenschappen hebben.
De blaadjes, bloemen en jonge stengels eet je rauw of kort verhit:
– In salades voor een frisse kick
– Als topping op een boterham met oude kaas & gelei
– Door kruidenboter, bietenspread of in een dressing
– Even mee gewokt of op het einde door soep geroerd
Vroeger werd kleine veldkers gewaardeerd als bron van vitamine C, vooral in de winter en het vroege voorjaar, wanneer verse groente schaars was. Oogst haar jong, vóór ze zaad schiet.
Vorige winter wandelde ik vaak in de Aardburgse natuurgebieden om haar op te zoeken en te mediteren. Ze is voor mij een plant van ontwaken en daadkracht. Kleine veldkers brengt beweging waar het vastzit. Ze geeft je een zachte maar duidelijke prikkel om weer vooruit te gaan. Ze helpt je om na de winter je energie aan te zetten en keuzes te maken.
Sneeuwval was voorspeld en ja hoor, ik moest de prospectie noodgedwongen onderbreken want Aardenburg werd bedekt door een laagje sneeuw. Ik ook. Maar het parcours voor de wandeling Prille lente is zo goed als afgeklopt. Nu kan ik het draaiboek gaan opstellen en de bijhorende verhalen verzamelen en hapklaar gaan kneden.
Bronnen:
- Gele Kornoelje: Flora van Nederland, Wikipedia, Waarneming.nl
- Mariadistel: Flora van Nederland, Orthokennis
- Kleine veldkers: Flora van Nederland
- Groot Handboek Geneeskrachtige Planten, dr. Geert Verhelst
