In Nederland en België komen meer dan 200 verschillende soorten bramen voor. Ze variëren van wijdverbreide soorten tot zeldzame, lokaal voorkomende soorten. Sommige bramensoorten zijn kenmerkend voor oude cultuurlandschappen en bossen met een hoge natuurwaarde.
Braam als fysieke bescherming en voedselbron
Bramenstruiken werden vaak gebruikt als natuurlijke bescherming door mensen en bieden nog steeds bescherming aan dieren.
Hun dichte, stekelige takken bieden een veilige schuilplaats voor vogels, insecten en kleine zoogdieren en ze kunnen zelfs dienen als een ondoordringbare barrière voor grotere dieren.
Behalve bescherming van de struik met zijn doornen, zijn de bessen en bladeren een belangrijke voedselbron voor veel dieren waaronder reeën, herten en vogels. Insecten halen nectar en pollen uit de bloemen en zuigen het sap uit de rijpe bessen. Voor sommige vlinders is de braamstruik zelfs een waardplant.
Mensen hebben bramenstruiken eeuwenlang gebruikt om hun eigendommen en heilige plaatsen te beschermen. De stekels van de braamstruik maken het moeilijk om er doorheen te komen waardoor ze vroeger werden gebruikt als natuurlijke verdediging voor huizen en percelen.
Naast hun beschermende functie zijn bramen ook nog eens gezond en voedzaam. Ze zijn rijk aan vitamine C en vezels. In zoete gerechten zijn ze een heerlijke toevoeging. Denk maar aan cake, muffins, wafeltjes, confituur, bij je ontbijt met yogurt of kwark. Ik maakte ook al likeur en vinaigrette van bramen. Zo heb ik in mijn kast nog bramenlikeur staan die al meer dan 15 jaar oud is en waar we erg zuinig op zijn.
Ik ben ook gek op gefermenteerde braamblaadjes voor de kruidenthee. Hoe je dit doet, lees je hier.
Wildplukken
In Nederland is wildplukken op veel plekken officieel verboden, vooral om de natuur te beschermen. Wat voor ons als een klein beetje voelt – een handvol bramen of een paar paddenstoelen – kan volgens ecologen toch meer impact hebben dan je denkt. Ook kleine hoeveelheden plukken, kan kwetsbare ecosystemen verstoren of voedsel wegnemen van dieren die ervan afhankelijk zijn.
Klinkt dit nog steeds onschuldig? In Nederland valt wildplukken juridisch gezien onder stroperij. Het is strafbaar en bramen plukken kan een boete opleveren tot € 4 100. Een klein handjevol voor eigen gebruik wordt meestal gedoogd maar wie met bakken of emmers het struikgewas leegplukt, neemt een serieus risico. Pluk dus met mate en met respect voor natuur en regelgeving.
Hoe het in België zit, lees je hier.
Energie van braam
De braamstruik weeft een natuurlijke grens tussen binnen en buiten, tussen wat welkom is en wat beter wegblijft. Haar doorns waarschuwen: kom niet dichterbij zonder respect.
Ze beschermt niet alleen in het landschap maar is een oude beschermer van de ruimte in jezelf. Als je je met haar verbindt, voel je je steviger geworteld en omhuld door een stille kracht. Ze beschermt je tegen overprikkeling en de hardheid in de wereld.
In oude gebruiken werden bramentakken opgehangen om negatieve energie buiten te houden.
Braam herinnert ons eraan dat bescherming vaak niet hard moet zijn maar doordacht en in verbinding met de natuur.
Braam in andere talen
- Grieks: Bατόμουρο (Tips welkom!)
- Frans: Mûre sauvage (struik), Ronce (struik)
- Engels: Blackberry
- Botanische naam: Rubus (geslacht braam) - Rubus caesius (dauwbraam)
Bronnen
- https://www.west-vlaanderen.be/gewone-braam-rubus-fruticosus
- https://natuurkennis.nl/wp-content/uploads/2024/08/obn-brochure-bramenland-nederland.pdf
- https://nl.wikipedia.org/wiki/Braam_(geslacht)
- Jaaropleiding Kruidenvrouw
