Kleefkruid (Galium aparine) behoort tot de familie van de sterbladigen (Rubiaceae), een grote familie waartoe ook koffieplanten en Lievevrouwebedstro behoren.
Hij is een eenjarige plant met fijne witte bloemetjes die meteen herkenbaar is aan zijn klevende eigenschap. De kleine weerhaakjes op stengels en bladeren zorgen ervoor dat hij zich moeiteloos vasthecht aan kleding, dieren en alles wat voorbij komt.
De vierkante stengels en kransen van smalle bladeren verklappen ook zijn identiteit.
In de zomer en herfst na de bloei, zie je de zaden: de kleine, harige bolletjes.
Hij groeit graag op voedselrijke bodems, in ruigten, struwelen en tot ergernis van menig tuinier, ook in de tuin.
Wilde groente
Net als heermoes wordt kleefkruid vaak als hinderlijk ervaren. Toch schuilt er achter zijn ogenschijnlijke banaliteit een verrassend veelzijdige plant. Kleefkruid is namelijk eetbaar. Wil je het als wilde groente gebruiken, pluk het dan vóór de zaadvorming. Kort blancheren is aan te raden om de kleverigheid te verminderen. Dit is geen kruid om rauw in je mond te stoppen tenzij je houdt van een plakkende verrassing. De smaak is zacht bitter en combineert mooi met kaas, in soepen of in een omelet. Als ingrediënt van allerlei smeersels als broodbeleg komt hij ook tot zijn recht.
Je vindt kleefkruid nu al volop in de natuur en misschien zelfs in je eigen tuin. Pluk dat zogenaamde ‘onkruid’ gerust voor in de keuken. Misschien bekijk je het nu anders?
Kruidenthee
Wat je niet vers gebruikt, kan je drogen en bewaren voor later als basis voor een zuiverende kruidenthee. Zelf gebruik ik kleefkruid vooral voor kruidenthee. Het is niet alleen bijzonder gezond maar ook verrassend lekker. Tijdens twee kruidenwandelingen liet ik deelnemers kleefkruidthee proeven. Niemand kon raden wat het was. Ik hoorde verbaasde reacties: “Is dit echt alleen kleefkruid?” Ja dus.
Het is een typisch voorjaarskruid dat het lichaam helpt ontwaken na de winter. Kleefkruid werkt ontgiftend en ondersteunt het lymfestelsel, waardoor het ideaal is in een reinigende kruidentheemelange.
Kleefkruid reinigt, laat stromen en beschermt.
We hebben te maken met een bescheiden maar krachtig kruid dat in de kruidengeneeskunde al eeuwenlang wordt ingezet als bondgenoot voor reiniging en herstel. In theevorm werkt het mild ontgiftend, ondersteunt het de lymfestroom en helpt het lichaam om afvalstoffen los te laten. Geen harde detox maar een zacht steuntje om het lichaam weer in beweging te brengen. Veel zachter dan brandnetel die er met de grove bezem te werk gaat.
Kleefkruidthee staat vooral bekend om zijn werking op het lymfestelsel. Het stimuleert de lymfeklieren en helpt bij het afvoeren van afvalstoffen. Dat kan verlichting geven bij gezwollen klieren, een zwaar gevoel of algemene stagnatie. Hierdoor wordt het vaak ingezet bij als voorjaarskuur of in periodes waarin het lichaam extra ondersteuning kan gebruiken.
Daarnaast heeft kleefkruid een ondersteunende werking op nieren en blaas. Het is mild vochtafdrijvend en helpt de urinewegen schoon te houden. Dit maakt het kruid geschikt bij lichte nier- of blaasongemakken en bij vochtophoping.
Ook de huid profiteert van deze innerlijke zuivering. Omdat kleefkruid het bloed en de lymfe reinigt, wordt het traditioneel gebruikt bij huidproblemen zoals eczeem, puistjes en ontstekingsgevoelige huid. Wat zich aan de binnenkant ontspant en zuivert, kan zich aan de buitenkant tonen.
Op het vlak van weerstand en herstel ondersteunt kleefkruid het immuunsysteem en helpt het lichaam om na ziekte, stress of uitputting weer kracht op te bouwen. De aanwezige antioxidanten beschermen de cellen tegen schadelijke invloeden en dragen bij aan het algehele evenwicht.
Ten slotte kan de spijsvertering zachtjes worden gestimuleerd: kleefkruidthee ondersteunt de darmwerking en kan helpen om alles weer wat vlotter te laten doorstromen.
Gebruik & bereiding als voorjaarskuur
Maak een thee van verse of gedroogde kleefkruid, bij voorkeur van de jonge toppen. Mijn voorraad zelfgeplukt kleefkruid is verslonden dus kocht ik er vorige week bij Pit&Pit want uiteraard speelt dit kruid een van de hoofdrollen in mijn kruidentheeworkshop Lekker detoxen.
Begin rustig met 1 kopje per dag en bouw dit langzaam op tot maximaal 3 kopjes per dag. Zo geef je je lichaam de tijd om te reageren en voorkom je ontgiftingsverschijnselen.
Kleefkruid houdt niet van forceren maar wel van luisteren. Voor mij is het een typisch stap-per-stap kruid. Een kruid dat fluistert: laat los wat je niet meer nodig hebt.
Enkele inhoudsstoffen
Iridoïdglycosiden
Dit zijn de kernstoffen achter de lymfe- en reinigende werking van kleefkruid.
Ze ondersteunen de afvoer van afvalstoffen, werken licht ontstekingsremmend en dragen bij aan het herstel van weefsels. Iridoïden geven ook die zachte, bittere toets aan het kruid.
Coumarinen
Coumarinen ondersteunen de lymfecirculatie en bloeddoorstroming en dragen bij aan de ontzwellende werking van kleefkruid. Ze verklaren waarom het kruid traditioneel wordt ingezet bij gezwollen klieren en vochtophoping.
Let op: gebruik kleefkruid niet in combinatie met plastabletten of bloedverdunners, aangezien het coumarine bevat.
Flavonoïden
Deze werken antioxidatief, beschermen de cellen en ondersteunen het immuunsysteem. Ze helpen het lichaam bij herstel en versterken de algemene weerstand, wat kleefkruid tot een fijn voorjaarskruid maakt.
Kleefkruid leert ons dat wat we wegduwen soms net datgene is wat we nodig hebben.
Bronnen
- Groot handboek geneeskrachtige planten, Dr. Geert Verhelst
- Cursus Kruideninhoudsstoffen, Martine Van Huffel, syllabus Syntra-opleiding Herborist
- Meer wildplukken, Eetbare en geneeskrachtige planten en hun lookalikes, Leoniek Bontje
- Het grote wildplukboek, Edwin Florès
- De kruidencast, aflevering Kleefkruid
